มติชน | มติชนสุดสัปดาห์ | ข่าวสด | ประชาชาติธุรกิจ | ศิลปวัฒนธรรม | เทคโนโลยีชาวบ้าน | เส้นทางเศรษฐี | สำนักพิมพ์ | พิมพ์สี | งานดี | ข้อมูลบริษัท | มติชนอคาเดมี | khaosod-english |
   [Home] หน้าแรก-ข่าวสด
จำนวนคนอ่านล่าสุด 445 คน
วันที่ 29 พฤษภาคม พ.ศ. 2558 ปีที่ 25 ฉบับที่ 8948 ข่าวสดรายวัน


ฐานะเปลี่ยน ความคิดเปลี่ยน (75)


วิถีแห่งอำนาจ ลกซุน
เสถียร จันทิมาธร



การเปิดศึกกับง่อตะวันออกของพระเจ้าเล่าปี่ครั้งนี้ หลี่ปิงเอี้ยน ซุนจิง แห่งกลศึกสามก๊ก ศึกษาและสรุปออกมาอย่างรวบรัดว่า



การที่เล่าปี่ยืนหยัดที่จะโจมตีง่อก๊กนั้น



ด้าน 1 เนื่องมาจากเขาเข้าเสฉวนแล้วก็ได้รับชัยชนะทางการทหารต่อเนื่องกัน หลังจากนั้นด้วยการสนับสนุนของเหล่าขุนนางก็ได้ตั้งตนขึ้นเป็นกษัตริย์ จึงเกิดความหลงระเริง ในชัยชนะความสำเร็จของตน



อีกด้าน 1 ความอาฆาตแค้นส่วนตัวระหว่างพี่น้อง คุณธรรมด้านบุคคลเผาไหม้อยู่ ในอก ทำให้เล่าปี่สูญเสียไปซึ่งวิจารณญาณอันควร ดำเนินการไปโดยอารมณ์ จึงไม่อาจวิเคราะห์สถานการณ์จากสถานการณ์ใหญ่ทางยุทธศาสตร์ ไม่อาจประเมินความเปลี่ยนแปลงทางความขัดแย้งระหว่างง่อก๊กกับวุยก๊ก และการเปลี่ยนแปลงในยุทธศาสตร์ ยุทธวิธีของแต่ละฝ่ายได้



ตำราพิชัยสงครามซุนวูในบทแรกพอเริ่มต้นก็กล่าวไว้ว่า



"อันสงครามนั้นเป็นเรื่องสำคัญของประเทศชาติ เป็นแหล่งแห่งความเป็นความตาย เป็นเหตุแห่งการดำรงอยู่ ดับสูญ จะไม่พินิจพิเคราะห์ไม่ได้"



และดังนั้นซุนวูจึงได้ชี้ไว้เป็นพิเศษว่า "เจ้านายไม่ควรเคลื่อนพลเพราะกริ้ว แม่ทัพ ไม่ควรทำศึกเพราะโกรธ"



ทั้งนี้ หมายความว่า ในปัญหาการกำหนดนโยบายใหญ่ของสงครามนั้นแม่ทัพจะต้องสังเกตค้นคว้าอย่างสุขุมรอบคอบ จะต้องป้องกันลักษณะอัตวิสัยตามอารมณ์ จะปล่อย ให้เพลิงแห่งอารมณ์ลุกโชนขึ้นชั่วขณะหนึ่งเผาเอาความคิดต่างๆ มอดไหม้ไปหมด ไม่เหลือหลอมิได้เป็นอันขาด



นี่จึงเป็นเรื่องของความกล้าหาญกับความสุขุม รอบคอบและรัดกุม



ซูซึ กวีสมัยราชวงศ์ฮั่นเคยเขียนถึงความกล้าหาญไว้ว่า "บุรุษถูกหยามก็เปลือยดาบ จากฝักเผ่นโผนเข้าสู้ นี้หาใช่ผู้กล้าหาญไม่ ผู้กล้าหาญอันยิ่งใหญ่ในใต้หล้าเผชิญอันตรายก็ไม่หวั่น ถูกรังแกไร้เหตุผลก็ไม่โกรธ



พลังกดดันต่อเขาก็ใหญ่หลวง แต่ปณิธานของเขาก็ยาวไกล"



ในสงคราม การถูกศัตรูเหยียดหยามแล้วบันดาลโทสะออกปฏิบัติการทางทหารอย่าง ฉับพลัน โดยไม่คำนึงถึงผลดีผลเสียนั้นไม่นับว่าเป็นวีรชนที่แท้จริง แม่ทัพผู้ชาญฉลาด จะต้องยึดถือผลประโยชน์สูงสุดของประเทศชาติและการสงครามเป็นสำคัญ



จะไม่เคลื่อนพลอย่างหลับหูหลับตาเพราะ บุญคุณความแค้นส่วนตัวเป็นอันขาด



จากการบรรยายของยุทธนิยายเรื่องสามก๊ก เล่าปี่ซึ่ง มีชีวิตอยู่บนหลังม้ามานานถึงหลาย สิบปีในด้านการฝึกฝนทางอัตวิสัยกล่าวได้ว่าค่อนข้างจะสุกงอม



เมื่อครั้งที่เขายังระเหเร่ร่อน ไร้ที่พักพิงอยู่นั้นเคยมีคนประเมินเขาว่า "เสียใจ ดีใจ ไม่ปรากฏบนใบหน้า" ซึ่งเป็นการอธิบายว่า เล่าปี่เป็นบุคคลที่มีความช่ำชองต่อโลกและมีพฤติการณ์ที่ค่อนข้างจะสุกงอมทางการเมือง



คำถามก็คือ แล้วเล่าปี่ที่เสียใจ ดีใจไม่ปรากฏบนใบหน้า กลับกลายเป็นเช่นนี้ได้อย่างไร



หลี่ปิงเอี้ยน ซุนจิง ตอบว่า ความคิดและอุปนิสัยของคนเรามักเปลี่ยนแปลงไปตามการเปลี่ยนแปลงของฐานะ



เล่าปี่ที่ "เสียใจ ดีใจ ไม่ปรากฏบนใบหน้า" นั้น ได้ฝึกฝนขึ้นมาจากสภาพแวดล้อม ที่ไม่เป็นผลดีแก่ตน ซึ่งจำต้องก้มหน้าก้มตาฝากเนื้อฝากตัวอยู่ในถ้ำเสืออย่างฝืนๆ



แต่ครั้นเมื่อเขาตั้งตนเป็นอ๋องแห่งฮันต๋ง และตั้งตนเป็นกษัตริย์ขึ้นมาแล้ว เขาก็สูญเสียความสุกงอม ช่ำชองทางการเมืองในครั้งกระโน้นของเขาไป



กลายเป็นคนดื้อรั้นดันทุรัง เอาแต่ใจ



จึงได้ส่งผลกระทบต่อการตัดสินใจด้วยความชาญฉลาดทางการทหารไปเสียสิ้น เดินไปสู่ด้านตรงกันข้ามกับตัวของเขาเองอย่างหลีกเลี่ยงไม่พ้น



จากนี้เราอาจจะเกิดความสำนึกในเหตุผลข้อ 1 กล่าวคือ การกำหนดนโยบายสงครามของผู้บัญชาการทหารนั้นมักจะถูกบังคับโดยบุคลิกอัตวิสัยของเขาเสมอไป และการฝึกฝนทางบุคลิกอัตวิสัยนั้นเป็นเรื่องที่แม่ทัพทั้งหลายควรจะต้องสนใจอยู่เสมอประการหนึ่ง



โดยเฉพาะอย่างยิ่ง พร้อมๆ กับการเลื่อนตำแหน่งของหน้าที่การงานยิ่งจะต้องสนใจขจัดภาวะจิตซึ่งเปลี่ยนแปลงไปอันเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของฐานะตำแหน่ง



เป็นต้นว่า รั้นดื้อถือดี คิดว่าตนถูก ฟังคำค้านไม่เข้าหู เป็นต้น



ในหนังสือ "จดหมายเหตุสามก๊ก ประวัติเล่าปี่" เขียนไว้ตอนหนึ่งว่า



"ในตอนแรก เล่าปี่แค้นที่ซุนกวนโจมตีกวนอู จะบุกไปตะวันออก เดือน 7 ฤดูใบ ไม้ร่วง เล่าปี่นำทัพบุกง่อก๊ก



ซุนกวนส่งหนังสือขอเจรจาสงบศึก แต่เล่าปี่ไม่ยอมเพราะยังแค้นอยู่"



ขณะที่ด้าน 1 เล่าปี่มากด้วยความแค้น มากด้วยความต้องการจะทำสงครามสั่งสอนง่อตะวันออก แต่ด้าน 1 ง่อตะวันออกโดยซุนกวนกลับสุขุมรอบคอบอย่างยิ่ง



การส่งหนังสือขอเจรจาสงบศึกเป็น "ยุทธวิธี" 1 ของง่อตะวันออก


หน้า 26



Copyright © by Matichon Public Co.,Ltd. All Rights Reserved.